⠀ ⠀ ⠀วินาทีระทึกใจเมื่อเสียงเบรกดังสนั่นตามด้วยเสียงกระแทกอย่างรุนแรงบนท้องถนน สิ่งแรกที่ผุดขึ้นมาด้วยความโชคดีที่มีกล้องหน้ารถ ความมั่นใจเต็มเปี่ยมว่าหลักฐานชิ้นสำคัญถูกบันทึกไว้อย่างครบถ้วนเพื่อใช้ยืนยันความบริสุทธิ์ แต่เมื่อถึงเวลาแห่งความจริง หน้าจอคอมพิวเตอร์กลับแสดงผลว่า File Corrupted หรือ No File Found วินาทีนั้นอาจเกิดขึ้นได้จริงกับหลายคนก็เป็นได้ หรือแม้กระทั่งภาพความทรงจำในงานแต่งงานครั้งเดียวในชีวิต เพียงเพราะสิ่งเล็กๆ ที่เรียกว่าการละเลยเมมโมรี่การ์ด โดยภายใต้เปลือกนอกของแผ่นสี่เหลี่ยมเล็กๆ นี้ที่คุณอาจไม่เคยรู้ การที่กดลบรูปภาพ หรือวิดีโอเก่าทิ้งไปทีละไฟล์เพื่อเคลียร์พื้นที่ว่าง แท้จริงแล้วไม่ได้ทำให้การ์ดสะอาดขึ้นเลย แต่มันกลับทิ้งไฟล์ข้อมูลขยะ (Data Fragments) ให้กระจัดกระจายอยู่ภายในโครงสร้างระบบ เปรียบเสมือนห้องเก็บของที่ถูกยัดสิ่งของเข้าไปเรื่อยๆ โดยไร้ระเบียบ ยิ่งใช้งานนานวันเข้าโดยไร้การจัดการที่ถูกต้อง ระบบไฟล์จะเริ่มบิดเบี้ยว สับสน หาที่ว่างไม่เจอ และนำไปสู่อาการน็อก หรือหยุดบันทึกไปดื้อๆ ในจังหวะวิกฤตที่ต้องการมันมากที่สุด
⠀ ⠀ ⠀ทางออกเดียวที่จะหยุดไม่ใช่การซื้อการ์ดใหม่มาเปลี่ยน แต่เป็นเทคนิคที่เรียกว่า ‘การฟอร์แมต (Format)’ ให้การ์ดที่อืดอาดกลับมาลื่นไหลเหมือนแกะกล่อง แต่ภายใต้เมนูที่ดูเรียบง่าย หากเลือกผิดเพียงนิดเดียว อาจเปลี่ยนการ์ดเสียหายหรือพังลงได้ หรืออาจจะทำให้วิดีโอที่ถ่ายมาใหม่อีกครั้ง กระตุกจนดูไม่รู้เรื่อง ความลับของทางเลือกที่ช่างเทคนิคไม่ค่อยบอกใครกำลังรออยู่ที่จะเปลี่ยนวิธีใช้เมมโมรี่การ์ดไปตลอดกาล
ฟอร์แมต (Format) ต่างจากการกด Delete อย่างสิ้นเชิง
ความเข้าใจผิดหนึ่งซึ่งอาจมองว่า วิธีการลบไฟล์ (Delete) เท่ากับทำความสะอาดการ์ด ในทางเทคนิคแล้ว กด Delete เป็นเพียงลบสารบัญของไฟล์นั้นออกไป เพื่อบอกระบบว่าพื้นที่ตรงนี้เขียนทับได้นะ แต่ข้อมูลขยะ และเศษไฟล์ (Fragments) ยังคงกระจัดกระจายอยู่ แต่ ฟอร์แมต (Format) เปรียบเสมือนปรับพื้นที่ทั้งหมดให้เรียบเนียนเสมอกัน และตีเส้นตารางใหม่ (File System) เพื่อให้พร้อมรับข้อมูลใหม่อย่างเป็นระเบียบ ซึ่งจะช่วยแก้ปัญหาเหล่านี้ได้อย่างชะงัด
กำจัดไฟล์ผี (Corrupted Files) ล้างไฟล์ที่มองไม่เห็นแต่กินพื้นที่ หรือไฟล์ Error ที่ทำให้กล้องค้าง เพิ่มสปีดการเขียน ช่วยให้กล้องบันทึกวิดีโอได้ลื่นไหล ไม่กระตุก โดยเฉพาะกล้องติดรถยนต์ที่ต้องเขียนวนทับตลอดเวลา แก้ปัญหาข้ามสายพันธุ์: เมื่อย้ายการ์ดจากอุปกรณ์หนึ่งไปอีกอุปกรณ์หนึ่ง ฟอร์แมตช่วยให้เครื่องใหม่รู้จักการ์ดได้สมบูรณ์ 100% เลือกระบบไฟล์ผิด ชีวิตเปลี่ยน (FAT32 vs exFAT vs NTFS)
ก่อนกดปุ่ม Format ต้องเลือกนามสกุลให้ถูกต้อง เพราะว่าการเลือกนามสกุลไฟล์ผิดอาจทำให้บันทึกวิดีโอยาวๆ ไม่ได้ หรือเสียบแล้วมองไม่เห็น
FAT32 (รุ่นคลาสสิก) เป็นมิตรกับทุกอุปกรณ์บนโลก ทั้งกล้องเก่า วิทยุ หรือเครื่องเสียงรถยนต์ แต่มีข้อจำกัดร้ายแรงคือ ห้ามไฟล์ใหญ่เกิน 4GB หากคุณถ่ายวิดีโอ 4K ยาวๆ ไฟล์จะเสียหรือถูกตัดจบดื้อๆ exFAT (มาตรฐานยุคใหม่) พระเอกของงานนี้ รองรับไฟล์ขนาดมหึมาได้สบายๆ เหมาะสำหรับ SD Card ความจุ 64GB ขึ้นไป เป็นค่ามาตรฐานที่กล้องรุ่นใหม่และสมาร์ทโฟนต้องการ หากไม่แน่ใจ ให้เลือก exFAT ไว้ก่อนเสมอ เพื่อรองรับไฟล์วิดีโอขนาดใหญ่ และความเร็วสูง NTFS (สายคอมพิวเตอร์) แกร่งสุดบน Windows แต่ เป็นยาพิษสำหรับกล้องและมือถือ เพราะอุปกรณ์เหล่านั้นมักจะอ่านไม่ออก หรืออ่านได้แต่บันทึกทับไม่ได้ (Read-only) เจาะลึกขั้นตอนฟอร์แมตที่ถูกต้องแยกตามอุปกรณ์
หากใช้อุปกรณ์ไหน ให้ฟอร์แมตด้วยอุปกรณ์นั้นจะเสถียรที่สุด เพราะว่าตัวอุปกรณ์ของเครื่องจะสร้างโฟลเดอร์ระบบที่จำเป็นขึ้นมาให้เอง
1. ฟอร์แมตบนคอมพิวเตอร์ (Windows) ใช้เมื่อต้องการล้างการ์ดเพื่อนำไปใช้งานทั่วไป หรือแก้ปัญหาการ์ด Error เบื้องต้น
เสียบการ์ดผ่าน Card Reader (หลีกเลี่ยงเสียบผ่านสายกล้องโดยตรงถ้าทำได้) เปิด This PC คลิกขวาที่ไดรฟ์ของเมมโมรี่การ์ด ในช่อง File System เลือก exFAT (หรือ FAT32 ถ้าการ์ดเล็กกว่า 32GB) 2. ฟอร์แมตผ่านกล้อง (Camera) สำหรับช่างภาพ และผู้ใช้กล้องหน้ารถ เป็นกฎเหล็กที่ควรทำ เพราะกล้องจะจัดระเบียบโครงสร้างโฟลเดอร์ (DCIM/MISC) ให้ตรงสเปกที่สุด ลดอาการไฟล์ภาพหายได้ดีที่สุด
เข้าเมนู Settings (รูปเฟือง) เลื่อนหาเมนู Format หรือ Format Memory Card 3. ฟอร์แมตกล้องวงจรปิด (CCTV/IP Camera) กล้องวงจรปิดทำงานหนัก 24 ชม. แนะนำให้สั่งฟอร์แมตผ่านแอปพลิเคชันบนมือถือทุกๆ 1-2 เดือน เพื่อป้องกันอาการ “บันทึกวนทับไม่ได้”
เปิดแอปดูกล้อง เข้าไปที่ Settings เลือกเมนู Storage หรือ SD Card Settings ปัญหาแจ้งเตือนว่า Windows was unable to complete the format
หากเจอปัญหานี้ อย่าเพิ่งทิ้งการ์ดให้ลองเช็ก 3 จุด ดังนี้
สวิตช์ Lock มรณะ ดูด้านข้างการ์ด SD ว่าสวิตช์เล็กๆ ถูกเลื่อนลงไปที่ตำแหน่ง Lock หรือไม่ ให้ดันขึ้นกลับมา Card Reader พัง บ่อยครั้งที่การ์ดดี แต่ตัวอ่านการ์ดหน้าสัมผัสเสีย ลองเปลี่ยนช่องเสียบหรือเปลี่ยนตัวอ่านดู การ์ดหมดอายุขัย (Write Protect) หากการ์ดเข้าสู่โหมดอ่านได้แต่ลบไม่ได้ โดยไม่ได้ล็อกสวิตช์ แสดงว่าชิปหน่วยความจำภายในเสื่อมสภาพถาวร ดูแลเล็กน้อยเพื่อความปลอดภัยของข้อมูลมหาศาล
การฟอร์แมตเมมโมรี่การ์ดไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เป็นขั้นตอนบำรุงรักษา (Maintenance) ที่จำเป็นต้องทำสม่ำเสมอ โดยเฉพาะอุปกรณ์ที่ต้องบันทึกข้อมูลต่อเนื่องอย่างกล้องหน้ารถ เลือกใช้การ์ดคุณภาพสูง และฟอร์แมตอย่างถูกวิธี จะช่วยลดความเสี่ยงสูญเสียหลักฐานสำคัญในช่วงเวลาวิกฤต หากท่านพบปัญหาเมมโมรี่การ์ดอ่านไม่ได้ ฟอร์แมตไม่สำเร็จ หรือต้องการจัดสเปกคอมพิวเตอร์ สามารถแวะมาพูดคุยกันได้ที่ร้านเควีซี คอมพิวเตอร์ ทีมช่างพร้อมให้คำแนะนำ และเลือกสรรอุปกรณ์จัดเก็บข้อมูลที่เหมาะกับการใช้งานหนักของท่านอย่างถูกต้อง
Q: Format กับ Delete ต่างกันตรงไหน ทำไมต้อง Format?
A: Delete เป็นการหยิบของออกจากห้องทีละชิ้น แต่ Format ทำงานโดยรื้อห้อง ทาสีใหม่ และจัดชั้นวางของใหม่ให้เป็นระเบียบ Format จึงช่วยแก้ปัญหาไฟล์ขยะตกค้าง และอาการเออเร่อของระบบได้ดีกว่ามาก
Q: กล้องหน้ารถจำเป็นต้อง Format บ่อยแค่ไหน?
A: แนะนำให้ทำอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง เพราะกล้องหน้ารถเขียน และลบไฟล์วนซ้ำตลอดเวลา ทำให้เกิดไฟล์ขยะสะสมง่าย หากไม่ล้างเลย อาจเจออาการเมมเต็มแต่ไม่บันทึกทับ ในวันที่เกิดอุบัติเหตุได้
Q: เผลอกด Format ไปแล้ว กู้ข้อมูลคืนได้หรือไม่?
A: ถ้าเป็น Quick Format (แบบปกติ) ข้อมูลยังนอนรออยู่ สามารถใช้โปรแกรมกู้ข้อมูลดึงกลับมาได้ แต่ห้ามถ่ายรูป หรือบันทึกไฟล์ใหม่ทับลงไปเด็ดขาด ไม่อย่างนั้นข้อมูลเก่าจะหายถาวร
Q: ทำไมซื้อเมมมา 64GB แต่คอมเห็นแค่ 58-59 GB?
A: ไม่ได้โดนโกงแต่เป็นเรื่องปกติทางเทคนิค เพราะโรงงานผลิตนับเลขฐาน 10 (1KB = 1,000 Bytes) แต่คอมพิวเตอร์นับเลขฐาน 2 (1KB = 1,024 Bytes) ยิ่งความจุเยอะ ตัวเลขที่หายไปก็จะยิ่งดูเยอะขึ้น
Q: ซื้อการ์ดใหม่แกะกล่อง ต้อง Format ก่อนใช้ไหม?
A: โดยปกติไม่จำเป็นต้องลงโปรแกรมเพิ่ม แต่แนะนำให้ทำ Battery Calibration (ชาร์จเต็ม ใช้จนหมด ชาร์จเต็ม) ในครั้งแรกเพื่อให้เซ็นเซอร์วัดระดับแบตเตอรี่ทำงานได้แม่นยำ
Q: ใช้เมมโมรี่การ์ดตัวเดียว สลับไปมาระหว่างกล้องถ่ายรูปกับมือถือได้หรือเปล่า?
A: ไม่แนะนำอย่างยิ่ง เนื่องจากแต่ละอุปกรณ์สร้างโครงสร้างไฟล์ต่างกัน สลับไปมาบ่อยๆ เสี่ยงทำให้โครงสร้างไฟล์พัง (Corrupted) จนการ์ดเสีย หรือไฟล์ภาพหายได้
Q: ขึ้นข้อความ Write Protected ทั้งที่ไม่ได้ล็อกสวิตช์ แก้ยังไง?
A: ถ้าไม่ได้ล็อกปุ่มข้างการ์ด แต่ยังขึ้นเตือน ส่วนใหญ่อาจหมายถึง เมมโมรี่การ์ดเสีย หรือหมดอายุไขการใช้งานแล้ว (เข้าโหมด Read-only เพื่อให้ดึงข้อมูลออกได้อย่างเดียว) ต้องเปลี่ยนใบใหม่
